Truyền nhân dòng họ Triệu Tùng Đình – đệ tử của Cố Cảnh Châu, bậc danh gia nữ trong giới tử sa đương đại

1. Thông tin cơ bản & danh hiệu

• Tên: Triệu Lệ Quyên (赵丽娟 / Zhao Lijuan)

• Quê quán: thành phố Nghi Hưng, tỉnh Giang Tô

• Thân phận – chức danh chuyên môn:

• Bậc thầy thủ công mỹ nghệ truyền thống Trung Quốc (中国传统工艺大师)

• Công nghệ mỹ thuật sư cấp cao quốc gia (国家级高级工艺美术师)

• Kỹ sư/kỹ thuật viên tay nghề bậc 1 – cao cấp quốc gia (国家级一级 / 高级技师)

• Người truyền thừa kỹ nghệ di sản phi vật thể – tử sa Nghi Hưng (非遗「紫砂」技艺传承人)

• Ủy viên thường vụ Hội nghiên cứu Cổ Long Diêu Nghi Hưng

• Hội viên Hiệp hội ngành gốm Nghi Hưng

2. Gia thế & sư thừa

• Huyết mạch nghệ nhân:

• Chắt gái của danh gia tử sa cuối Thanh đầu Dân Quốc Triệu Tùng Đình (赵松亭, hiệu Đông Khê – Chi Tuyền) – một trong những tên tuổi lớn của lịch sử tử sa.

• Đệ tử của Cố Cảnh Châu (顾景舟) – “nhất đại tông sư” của giới tử sa hiện đại.

• Vì vậy, Triệu Lệ Quyên là truyền nhân trọng yếu của gia tộc tử sa họ Triệu, đồng thời kế thừa trực tiếp mạch pháp Cố môn.

• Trưởng thành trong thế giới tử sa:

• Từ nhỏ lớn lên trong tử sa thế gia, thường xuyên ở cạnh ông, gia quyến, xưởng lò;

• Sớm chịu ảnh hưởng nghệ thuật của ông nội Triệu Tùng Đình, được truyền dạy kỹ pháp thủ công toàn thủ (toàn bộ công đoạn làm tay), đặt nền tảng cực kỳ vững cho kỹ nghệ chế ấm.

• Sư thừa – bồi dưỡng chuyên nghiệp:

Trên nền tảng gia học, bà tiếp tục được:

• Nhận Cán Đình (任淦庭)

• Ngô Vân Căn (吴云根)

• Vương Dần Xuân (王寅春)

• Tưởng Nhung (蒋蓉)

trực tiếp chỉ điểm.

Năm 1976, tham gia lớp bồi dưỡng “Thiết kế mỹ thuật gốm sứ dùng hàng ngày” do Học viện Trung ương Công nghệ Mỹ thuật tổ chức, hệ thống nâng cao tố chất mỹ thuật và ý thức thiết kế hiện đại.

3. Từ học nghề đến danh gia

• Sau khi tích lũy nhiều năm thực hành toàn thủ, cộng với đào tạo bài bản tại Trung ương Công nghệ Mỹ thuật, Triệu Lệ Quyên dần hình thành phong cách riêng:

• Tạo hình mộc mạc – nhã nhặn,

• Công nghệ tinh xảo, chuẩn mực truyền thống,

• Giỏi kết hợp với thư họa – khắc, thường hợp tác cùng danh gia thư họa để tăng chiều sâu văn hóa cho tác phẩm.

• Tác phẩm nhiều lần tham gia triển lãm gốm tại Hồng Kông, Đài Loan, Đông Nam Á và các khu vực khác:

• 1990: được mời tham dự “Triển lãm nghệ thuật trà Trung Hoa” tại Ma Cao, trình diễn trực tiếp kỹ nghệ tử sa cho khách quý trong và ngoài nước.

• 1993: sang Hồng Kông khảo sát thực địa thị trường tử sa.

• 1995: tham gia “Triển lãm danh nhân tử sa Nghi Hưng Trung Quốc” tại Malaysia.

• Nhiều tác phẩm được tuyển đăng trong các ấn phẩm chuyên ngành như:

• Đương đại Trung Quốc tử sa đồ điển (《当代中国紫砂图典》 – NXB Mỹ thuật Nhân dân Thượng Hải)

• Giang Tô công nghệ mỹ thuật (《江苏工艺美术》) cùng nhiều tạp chí chuyên san khác.

4. Phong cách & vị trí nghệ thuật

• Đặc trưng tạo hình

• Lấy quang khí kinh điển (仿古壶、掇球、大彬提梁、西施、合欢提梁, 一粒珠, 牛盖莲子壶…) làm trục chính;

• Dáng器 ổn trọng – hài hòa – chuẩn tỷ lệ, xử lý miệng – nắp – quai – vòi rất “chuẩn trường phái lò xưởng”.

• Khí chất tác phẩm

• Được đánh giá “cổ phác nhã lệ, công nghệ tinh xảo”:

• Cổ phác: trung thành với tinh thần truyền thống tử sa Nghi Hưng;

• Nhã lệ: không phô trương, trọng khí độ, trọng thần vận;

• Công nghệ tinh xảo: toàn thủ “chuẩn bài”, từ kết cấu kỹ thuật đến chi tiết đều rất nghiêm ngặt.

• Vai trò truyền thừa

• Vừa là truyền nhân gia tộc họ Triệu, vừa là đệ tử Cố Cảnh Châu, lại được nhiều lão nghệ nhân thế hệ trước trực tiếp chỉ giáo.

• Đồng thời là người kế thừa phi vật thể – kỹ nghệ tử sa, tham gia biểu diễn, truyền dạy, cố vấn tại nhiều đơn vị, giữ vai trò quan trọng trong mạch truyền thừa chính tông tử sa Nghi Hưng.

5. Giải thưởng & sưu tàng tiêu biểu (chọn lọc, diễn giải)

(Giữ mốc thời gian và tên tác phẩm, lược bớt lặp lại câu chữ để dễ đưa lên website/catalogue)

• 2002-09 – Phỏng cổ ấm (仿古壶):

Được Hiệp hội nhà sưu tầm Trung Quốc trao Giải Vàng.

• 2005-02 – Trụ Sở ấm (柱础壶):

Giải Bạc tại Hội chợ trà danh Trung Quốc.

• 2007-10 – Chước Cầu ấm (掇球壶):

Giải Vàng tại Hội chợ trà quốc tế Tế Nam, Trung Quốc.

• 2008-06 – Đại Bân đề lương (大彬提梁):

Được Bảo tàng Vô Tích vĩnh viễn sưu tàng.

• 2008-11 – Nhất Lạp Châu (一粒珠):

Giải Vàng tại Triển lãm tinh phẩm công nghệ mỹ thuật Nam Ninh, Trung Quốc.

• 2008-11 – Hợp Hoan đề lương (合欢提梁):

Giải Vàng của Hiệp hội nhà sưu tầm Trung Quốc.

• 2009:

• Kim Ngư ấm (金鱼壶) – Giải Đồng Triển lãm công nghệ phẩm eo biển tại Phúc Điền;

• Đảo Bả Tây Thi (倒把西施) – Giải Vàng Hiệp hội nhà sưu tầm Trung Quốc;

• Quần Hoa đề lương (裙花提梁) – Giải Vàng tại Hội chợ du lịch quốc tế Vu Hồ;

• Ngưu Cái Liên Tử ấm (牛盖莲子壶) – Giải Vàng Triển lãm tinh phẩm danh gia công nghệ mỹ thuật Trung Quốc – ASEAN;

• Trụ Sở & Chước Cầu – Giải Vàng & Giải Vàng sáng tạo nghệ thuật tại Hội chợ tinh phẩm công nghệ mỹ thuật lần XI.

• 2010:

• Được mời làm Phó tổng thư ký Ủy ban chuyên môn nghiên cứu Cổ Long Diêu Nghi Hưng;

• Vinh Hoa Phú Quý & Dương Thống ấm (洋桶壶) – đồng thời đoạt “Giải Vàng Công nghệ mỹ thuật Trung Quốc” tại Hội chợ tinh phẩm công nghệ mỹ thuật toàn quốc lần XII;

• Quỳ Phỏng Cổ ấm (葵仿古壶) – Hội Sưu tầm Thượng Hải vĩnh viễn sưu tàng.

• 2011–2014:

• Nhiều tác phẩm như Ẩn Giác Trúc Cổ (隐角竹鼓), Truyền Lô (传炉), Mục Quy Tư Đình (牧归思亭), Nhất Lạp Châu, Kim Ngư ấm, Bình An Phú Quý, Tứ Phương Trừu Giác Trúc Đỉnh… liên tục đoạt Giải Vàng ở các triển lãm trong nước (Hà Nam, Ninh Ba, Thiên Tân, Sơn Đông…),

• Được Bảo tàng Vô Tích, Bảo tàng Hồ Bắc, Bảo tàng Cát Lâm, Trung Quốc Tử Sa Bác Vật Quán, Trung Quốc Dân tộc Văn hóa Bác Vật Quán, Trung Quốc Hiện đại Văn học Quán… sưu tàng.

• Được trao tặng danh hiệu “Trung Quốc truyền thống công nghệ đại sư” (2014).

• 2015–2025:

• Nhiều tác phẩm mới như Nhất Phàm Phong Thuận, Tam Túc Như Ý套组, Long Sinh Cửu Tử, Mãn Viên Xuân Sắc, Kim Long Đức Chung, Long Ngâm Thủy Bình (龙吟水平)… tiếp tục đoạt Giải Vàng tại các triển lãm cấp quốc gia và khu vực, trong đó có:

• Giải “Xảo Đoạt Thiên Công Kim Mã Giải”,

• Giải “Hà Hoa Bôi”,

• Giải “Trung Nghệ Bôi”,

• Hạng mục “Thiết kế sáng tạo công nghệ mỹ thuật Sơn Đông”, v.v.