Cố Thuận Chi (顾顺芝)

Cháu ruột Cố Cảnh Châu (顾景舟)

Gia chủ đời trăm năm của dòng họ Cố

Người giữ ấn khắc của Cố Cảnh Châu (顾景舟印鉴掌印人)

Là cháu đích truyền của Cố Cảnh Châu (顾景舟), ông được công nhận là người kế thừa chính thống kỹ nghệ tử sa của dòng họ Cố (顾氏紫砂技艺正统继承者). Tác phẩm của ông tiếp nối y bát của “Thái đẩu nghệ thuật ấm” (壶艺泰斗), đồng thời vừa có giá trị sưu tầm, vừa có giá trị nghệ thuật.

Ông được tôn xưng là “Cố Cảnh Châu thứ hai của Trung Quốc”, nhưng lại khiêm tốn tự xưng mình chỉ là một người thợ bình thường làm ấm cả đời, chỉ mong không phụ tử sa, kiên quyết từ chối danh xưng “đại sư”.

Thông qua việc phục nguyên các tác phẩm kinh điển, giảng dạy giao lưu quốc tế, ông đã thúc đẩy để công nghệ truyền thống tử sa được đưa vào phạm vi bảo hộ di sản văn hóa phi vật thể, thể hiện trách nhiệm văn hóa của một “thợ thủ công cấp quốc bảo”.

Ông Cố Thuận Chi sinh ra tại thánh địa tử sa – trấn Đinh Thục, Nghi Hưng, tỉnh Giang Tô (江苏宜兴丁蜀镇). Cha ông là một đời “bố y tông sư” Cố Tích Châu (顾锡洲). Từ nhỏ ông lớn lên bên cạnh bác là Cố Cảnh Châu (顾景舟), nhận sự rèn luyện nghiêm khắc về kỹ nghệ tử sa.

Cố Cảnh Châu dùng phương thức “khẩu truyền、thân giáo、tâm thụ” (口传、身教、心授), dốc lòng truyền lại cho ông tinh túy chế ấm mà mình tích lũy suốt đời. Phương thức truyền thừa ngày ngày kề cận như vậy giúp Cố Thuận Chi lĩnh hội sâu xa chân truyền ấm nghệ phái Cố (顾派壶艺), được Cố Cảnh Châu chỉ định là người kế thừa “nghệ thuật ấm tử sa dòng họ Cố” (顾氏紫砂壶艺的继承人).

Vào cuối đời Cố Cảnh Châu, Cố Thuận Chi trở thành trợ thủ thường trú trong phòng làm việc của ông, trực tiếp tham gia vào các khâu cốt lõi trong quá trình sáng tác của bác, như tuyển chọn泥料, chỉnh sửa dáng khí, v.v. Đặc biệt trong thập niên 1980, khi Cố Cảnh Châu thiết kế các tác phẩm kinh điển như tổ hợp ấm “Đề Bích tổ ấm” (提璧组壶), Cố Thuận Chi trực tiếp trợ giúp ở các khâu nắn tạo phôi đất và điều chỉnh kỹ thuật nung.

Năm 1982, Cố Cảnh Châu đưa ông cùng đến Cố Cung Bác Vật Viện (故宫博物院) giám định các khí tử sa trân tàng; năm 1991, khi Cố Cảnh Châu làm nắp cho ấm Đức Chung (德钟壶) của Thiệu Đại Hanh (邵大亨), và năm 1992 khi làm nắp cho ấm Tử Trị Thạch Phiêu (子治石瓢壶) của Khuất Tử Trị (瞿子治), đều dẫn ông theo bên mình cùng đo đạc, chế tác, giúp ông tích lũy được kinh nghiệm thực tiễn vô cùng quý báu.

Cố Thuận Chi kế thừa toàn diện tư tưởng nghệ thuật và đạo đức nghề nghiệp của Cố Cảnh Châu. Ông nghiêm túc tuân theo lời dạy của bác: “nghệ thuật ấm cũng chính là nhân cách” (壶艺即人格), đối với khuyết điểm trên tác phẩm tuyệt đối không dung thứ, từng ngay trước mặt đập hủy những chiếc ấm có chút tì vết nhỏ, khéo léo từ chối việc các nhân vật quyền thế đến cầu mua, giữ gìn tiếng thơm “nghiêm cẩn như vàng” (严谨如金) của tử sa họ Cố.

Trên phương diện truy cầu nghệ thuật, ông tiếp nối truyền thống Cố Cảnh Châu dung hợp mỹ học văn nhân vào ấm, đưa ý cảnh thư pháp, hội họa thấm vào trong ấm phái Cố. Ông thường có giao lưu, hợp tác với các bậc danh gia như Ngô Quân Trung (吴冠中), Lục Nghiễm Thiểu (陆俨少), Tạ Trĩ Liệu (谢稚柳), Lưu Hải Tố (刘海粟), Á Minh (亚明), Khải Công (启功), Quan Sơn Nguyệt (关山月), Bạch Tuyết Thạch (白雪石)…

Là người kế thừa được bồi dưỡng trong nghệ thuật ấm phái Cố, khi về già, Cố Cảnh Châu có ý định tổ chức “Triển lãm Bách ấm họ Cố” (顾氏百壶展), đã đặc biệt cùng với em ruột là Cố Tích Châu (顾锡洲) chỉ dẫn ông sáng tác từng chiếc trong số các tác phẩm kinh điển, tác phẩm thành danh của họ Cố.

Đúng như lời Cố Cảnh Đan (顾景丹) năm xưa từng nói:

“Lão Bình (老萍) định vận cho ấm, Tích Châu (锡洲) tạo xương cốt, Thuận Chi (顺芝) tiếp nối công phu – đó mới là ‘Bách ấm họ Cố’ theo đúng nghĩa”. Đặc biệt là dáng Đức Chung (德钟), được Cố Cảnh Châu công nhận, đích thân thiết kế ấn “Cố壶 chi ấn” (顾壶之印) cho ông.

Loạt tác phẩm do ông Cố Thuận Chi sáng tác có giá trị nghệ thuật và giá trị sưu tầm rất cao. Các hệ tác phẩm tiêu biểu như “Tối Châu Bát Thức” (最舟八式), “Minh Viễn Cổ Vận” (鸣远古韵), “Đại Bân Thần Phẩm” (大彬神品), “Cung Đình Ngự Tạo” (宫廷御造) v.v., đều kế thừa phong cốt của ấm phái Cố (顾壶之风骨), được đông đảo người sưu tầm và giám định nghệ thuật trong và ngoài nước đánh giá cao và nhiệt liệt săn đón, là những tổ hợp tác phẩm rất được chú ý trong giới sưu tầm tử sa.

Ông tích cực tham gia công tác bảo hộ và truyền thừa di sản văn hóa phi vật thể tử sa, lên tiếng vì việc giữ gìn tính thuần chính và tính nghệ thuật của tử sa Nghi Hưng, là nhân vật then chốt nối liền trước sau trong nghệ thuật tử sa họ Cố cũng như trong văn hóa tử sa Nghi Hưng.

Trong giới, Cố Thuận Chi thường được nêu cùng với hai vị đại sư “cùng hệ họ Cố” là Từ Hán Lạc (徐汉樂) và Chu Quế Trân (周桂珍). Cả ba đều xuất thân từ “Cố môn” (顾门): Cố Thuận Chi là cháu ruột Cố Cảnh Châu (顾景舟嫡侄), Từ Hán Lạc (徐汉樂) và Chu Quế Trân (周桂珍) là đệ tử đích truyền của Cố Cảnh Châu (顾景舟亲传弟子), bối phận tương đương, và đều thuộc “đỉnh chóp kim tự tháp” (当代紫砂“金字塔尖”) trong giới tử sa đương đại. Vì vậy, trong giới nghề và giới sưu tầm thường xếp ba người song hành, gọi là “Tam kiệt họ Cố” (顾氏三杰) hoặc “Ba cỗ chiến xa phái Cố” (顾派三驾马车).