Xung trát nê (冲浆泥) là một kỹ thuật xử lý đất tử sa bằng cách:
Đem phiến đất tử sa nung sơ ở nhiệt độ thấp khoảng 800°C, sau đó nghiền nát và sàng mịn, điều phối thành hồ bùn (泥浆) – tức đất dạng sệt như nước.
Trong quá trình “xung” (冲), trộn thêm một lượng tương đối lớn bột khoáng vào dung dịch này, tạo thành chất lỏng giống như nước, vì thế gọi là xung trát nê.
Bột dùng cho xung trát nê thường được nghiền từ khoáng đá bằng máy nghiền bi hoặc máy nghiền Raymond.
Ảnh minh họa: “冲浆泥料烧高温” – Mẫu đất xung trát sau khi nung ở nhiệt độ cao.
Làm sao phân biệt đơn giản đất “xung trát nê”?
1) Quan sát lớp hạt: đất xung trát thường có độ đồng đều cao, các hạt đất to nhỏ khác nhau nhưng không có ranh giới rõ ràng, tạo cảm giác giống dạng hồ dẻo (糊浆状).
Trong khi đó, đất thường có các hạt rõ ràng, khoảng cách giữa các hạt lớn nhỏ không đều, không bị quá nhuyễn.
2) Quan sát màu nền: đất xung trát chủ yếu là đất có tính dính cao như đỏ đá (赭土), sau khi nung sẽ cho ra màu đỏ gạch.
Nền đất bị xung thường không phải tử sa thuần mà là đất pha, như đoạn nê (段泥).
Sau khi xung, đoạn nê sẽ cho màu nâu xám.
Nếu bạn thấy một chiếc ấm màu nâu gạch, rồi lại thấy hiệu ứng hạt rõ nét, thì rất có thể đó là ấm làm từ đất xung trát.