Ghi chép trong "Dương Tiện Minh Hồ Hệ" của Chu Cao Khởi đời Minh: "Tương truyền, khi đất tử sa mới xuất hiện, có một vị dị tăng đi qua các làng, ngày ngày rao lớn: 'Bán phú quý!' Dân làng chế nhạo. Vị tăng hỏi: 'Không muốn mua quý, vậy phú thì sao?' Rồi dẫn một cụ già trong làng đến chỉ ra hang đất sản xuất trong núi. Khi khai quật, quả nhiên có đủ năm màu, rực rỡ như gấm vóc." Chu Cao Khởi đã dùng truyền thuyết để thần bí hóa đất sét tử sa Nghi Hưng. Tháng 1 năm 2003, bên bờ hồ nước lớn dưới chân núi Hoàng Long, trấn Đinh Thục, một bức tượng điêu khắc tử sa "Dị tăng khởi nguyên" cao gần 3 mét đã được dựng lên. Đây chính là nơi dị tăng mang "đất phú quý" biến mất trong truyền thuyết, cũng là nơi tập trung khai thác đất sét tử sa trong lịch sử.
Đất sét tử sa Nghi Hưng bao gồm 3 loại cơ bản: tử nê (đất tím), lục nê (đất xanh), hồng nê (đất đỏ). Do vị trí chôn vùi và độ sâu khác nhau, thành phần của đất nền sẽ có sự khác biệt, vẻ ngoài của nguyên liệu khoáng, đặc tính của đất sét và hiệu quả sau khi nung cũng sẽ không giống nhau. Ba loại đất nền này lại phát triển thành các loại đất phụ khác nhau, các thợ mỏ, thợ nặn phôi, thợ lò qua các thời đại đã đặt tên dựa trên màu sắc, giao thoa lẫn nhau, tên đất tử sa trở nên vô vàn, không thể kể hết.
Tử nê (đất tím), cổ xưng là "Thiên Thanh Nê" (đất xanh trời); Hồng nê (đất đỏ), còn gọi là "Châu Sa Nê" (đất chu sa), "Châu Nê" (đất đỏ son), cổ danh "Thạch Hoàng Nê" (đất vàng đá); Lục nê (đất xanh), còn gọi là "Bản Sơn Lục Nê" (đất xanh núi này), cổ xưng "Lê Bì Nê" (đất vỏ lê). Trong hai cuốn sách "Dương Tiện Danh Đào Lục" của Chu Cao Khởi đời Minh và "Dương Tiện Danh Đào Lục" của Ngô Khiên đời Thanh, các loại đất tử sa được nhắc đến bao gồm Thiên Thanh Nê (tử nê), Thạch Hoàng Nê (hồng nê), Lê Bì Nê (lục nê), Nộn Nê (đất non), Lão Nê (đất già), Bạch Nê (đất trắng) v.v. Nộn nê, lão nê và bạch nê là các loại đất dùng cho các loại vại, chum thô. Người xưa đã đặt nộn nê, lão nê, bạch nê v.v. cùng với tử nê, hồng nê, lục nê để so sánh, lẫn lộn với nhau, cho rằng tất cả đều là đất tử sa, nhưng thực tế đây là một sai lầm về mặt khái niệm và lý thuyết.