Phan Xuân Phương (潘春芳, Pan Chunfang)

• Giáo sư Học viện Nghệ thuật Nam Kinh (南京艺术学院)

• Phó hội trưởng Hội Gốm nghệ thuật Giang Tô (江苏陶艺学会)

• Cố vấn Hội Nghiên cứu Lịch sử Văn hóa Dương Hiền (阳羡历史文化研究会顾问)

1. Xuất thân & con đường học nghệ

Phan Xuân Phương sinh tháng 9 năm 1939 tại trấn Đinh Thự, Nghi Hưng, tỉnh Giang Tô – cái nôi của gốm tử sa.

• 1955.10: Vào Nhà máy công nghệ tử sa Nghi Hưng (宜兴紫砂工艺厂), lần lượt theo học dưới môn hạ hai danh gia chế壶 là Vương Dần Xuân (王寅春) và Chu Khả Tâm (朱可心), đặt nền tảng vững chắc về tạo hình và kỹ pháp tử sa truyền thống.

• 1958.7: Làm giáo viên công nghệ tại Trung học Tử sa (紫砂中学工艺教员), bắt đầu gắn bó với công tác giáo dục gốm nghệ thuật.

2. Học thuật chính quy & nghiên cứu chuyên sâu

• 1959.9 – 1964: Thi đỗ và theo học 5 năm tại Khoa Mỹ thuật Gốm (陶瓷美术系), Học viện Công nghệ Mỹ thuật Trung ương (中央工艺美术学院), tiếp nhận hệ thống lý luận và thiết kế gốm hiện đại.

• Tốt nghiệp trở về Nhà máy công nghệ tử sa Nghi Hưng, lần lượt công tác tại Phòng Nghiên cứu và Phòng Kỹ thuật, kết hợp sáng tác với nghiên cứu kỹ thuật.

• 1975 – 1976: Giảng dạy tại Lớp bồi dưỡng Mỹ thuật Gốm tỉnh Giang Tô (江苏省陶瓷美术培训班), đào tạo lớp nghệ nhân gốm mới.

• 1978.9 – 1980: Học nghiên cứu sinh tại Học viện Công nghệ Mỹ thuật Trung ương, được giáo sư Mai Kiện Ưng (梅健鹰) trực tiếp hướng dẫn, nâng cao hơn nữa năng lực lý luận và sáng tác.

3. Sự nghiệp giảng dạy & sáng tác gốm nghệ thuật

• 1981: Vào công tác tại Học viện Nghệ thuật Nam Kinh (南京艺术学院), chủ trì mảng giảng dạy nghệ thuật gốm, trở thành một trong những nhân vật nòng cốt của giới giáo dục gốm sứ đương đại.

Các cột mốc giải thưởng tiêu biểu:

• 1988: Tác phẩm “Song Ngư Thành Long Đỉnh” (双鱼成龙鼎), hợp tác cùng phu nhân Hứa Thành Quyền (许成权), đạt Giải “Tử Kim Bôi” thủ công mỹ nghệ dân quốc lần thứ nhất tỉnh Giang Tô.

• 1990: Bộ “Thạch Thành Nam Qua Trà Cụ” (石城南瓜茶具) đạt Giải Nhất bình chọn gốm sứ tỉnh Giang Tô.

• 1991: Được mời sang Singapore tổ chức triển lãm liên hợp tác phẩm vợ chồng.

• 1994: Theo lời mời của Hiệp hội Nghệ thuật Trung Hoa Đài Loan, tổ chức “Triển lãm gốm tử sa Phương – Quyền” (芳权紫砂陶艺展) tại Đài Bắc, Nhà tưởng niệm Quốc Phụ, đồng thời ra mắt chuyên khảo “Dã Thao Tập” (《冶陶集》).

• 2001.5: Nhà xuất bản Nhân dân Thượng Hải (上海人民出版社) ấn hành chuyên đề “Phương Quyền Đào Nghệ” (《芳权陶艺》), hệ thống hóa thành tựu sáng tác của ông.

4. Trước tác lý luận & ảnh hưởng học thuật

Ngoài sáng tác, Phan Xuân Phương nhiều năm chuyên tâm nghiên cứu và viết lý luận:

• Liên tục đăng tải hàng trăm nghìn chữ bài viết chuyên ngành, dịch thuật và giới thiệu tác phẩm gốm trên các tạp chí như 《艺苑》, 《陶瓷研究》, 《江苏陶瓷》, cũng như tạp chí Đài Loan 《茶与艺术》, 《紫玉金砂》, 《茶与壶》, 《鉴赏》.

• Chủ biên, biên soạn nhiều chuyên khảo quan trọng về tử sa, tiêu biểu như:

• 《紫砂陶器造型》 – Tạo hình đồ gốm tử sa

• 《砂壶集》 – Tập chuyên đề ấm tử sa

• 《茗壶竞艳》 – Danh ấm tranh sắc

Với vai trò vừa là nghệ sĩ, vừa là học giả và nhà giáo, Phan Xuân Phương đã đặt nền tảng chuẩn mực cho nghiên cứu tạo hình ấm tử sa, kết nối mạch truyền thống Nghi Hưng với hệ thống giáo dục mỹ thuật hiện đại, ảnh hưởng sâu rộng tới nhiều thế hệ nghệ nhân và nhà thiết kế gốm sứ Trung Quốc.