Vương Tích Lương (王锡良)

1922–2023 | Bậc đại tông sư nghệ thuật gốm sứ Cảnh Đức Trấn

Đại sư Công nghệ Mỹ thuật Trung Quốc – Khóa I (1979) Đại sư Mỹ thuật Gốm sứ Trung Quốc Danh hiệu Gương mẫu Văn minh Toàn quốc Giải thưởng Thành tựu Trọn đời ngành Công nghệ Mỹ thuật Trung Quốc

1. Tiểu sử và sự nghiệp nghệ thuật

Vương Tích Lương (王锡良), sinh tháng 2 năm 1922, mất ngày 13 tháng 3 năm 2023, nguyên quán huyện Y, tỉnh An Huy, sinh tại Cảnh Đức Trấn, tỉnh Giang Tây. Ông là Đại sư Công nghệ Mỹ thuật Trung Quốc, một nghệ sĩ gốm sứ nổi tiếng, được tôn xưng là bậc đại tông sư của nghệ thuật gốm sứ Cảnh Đức Trấn.

Xuất thân trong một gia đình nghèo khó, năm 12 tuổi, Vương Tích Lương phải nghỉ học và bắt đầu theo người chú ruột là Vương Đại Phàm (王大凡), một trong “Châu Sơn Bát Hữu” (珠山八友), học nghệ thuật hội họa trên sứ.

Vương Đại Phàm là danh gia nổi tiếng về hội họa nhân vật bằng kỹ thuật phấn thái (粉彩), có ảnh hưởng sâu rộng trong giới nghệ thuật gốm sứ Cảnh Đức Trấn. Năm 1915, tác phẩm “Phú Quý Thọ Khảo” (《富贵寿考》) của ông từng đoạt giải vàng tại Hội chợ Thủ công Mỹ nghệ Quốc tế Panama.

Vương Tích Lương từng hồi tưởng:

“Năm 14 tuổi, tôi mô phỏng bức tranh mỹ nhân ‘Tây Thi Hoán Sa’ (《西施浣纱》) của chú trên một chiếc ống đựng bút. Chiếc ống bút ấy bán được hai đồng bạc, khiến tôi vô cùng phấn khởi. Thấy tôi có năng khiếu, chú bắt đầu tận tâm dạy dỗ.”

Những tác phẩm đầu tiên Vương Đại Phàm hướng dẫn ông là “Văn Kê Khởi Vũ” (《闻鸡起舞》) – Nghe tiếng gà gáy liền thức dậy luyện võ, và “Đào Khản Vận Bích” (《陶侃运甓》) – Đào Khản chuyển gạch, được thể hiện trên hai bức tranh sứ.

Người chú còn viết tặng ông đôi câu đối:

“Hội họa sinh nhai, cam tâm đạm bạc; Sự nghiệp người làm gốm, trước hết phải tinh chuyên cần mẫn.”

(绘画生涯，自甘淡泊；陶人事业，首要精勤)

Vương Tích Lương luôn lấy lời dạy này làm phương châm tự răn mình trong suốt cuộc đời sáng tác.

Quá trình công tác

Năm 1952, ông gia nhập Hợp tác xã Mỹ thuật Cảnh Đức Trấn.

Năm 1954, ông chuyển sang Công xã Công nghệ Cảnh Đức Trấn, sau đó công tác tại Viện Nghiên cứu Khoa học Công nghiệp Gốm sứ thuộc Bộ Công nghiệp nhẹ, chuyên nghiên cứu và sáng tác nghệ thuật gốm sứ.

Năm 1956, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Trong quá trình hoạt động, ông từng đảm nhiệm:

• Chủ tịch Hiệp hội Những người làm công tác Mỹ thuật thành phố Cảnh Đức Trấn.

• Ủy viên Chính hiệp thành phố Cảnh Đức Trấn khóa IV và V.

• Ủy viên Thường vụ Chính hiệp thành phố Cảnh Đức Trấn khóa VI.

• Giám đốc danh dự Bảo tàng Mỹ thuật Gốm sứ Trung Quốc.

• Giám đốc danh dự Thư họa viện Xương Nam.

• Viện trưởng Thư họa viện Cảnh Đức Trấn.

Ngày 13 tháng 3 năm 2023, lúc 23 giờ 50 phút, Vương Tích Lương qua đời vì bệnh tại Bệnh viện Nhân dân số 2 thành phố Cảnh Đức Trấn, hưởng thọ 101 tuổi.

2. Danh hiệu và thành tựu

Ngày 24 tháng 7 năm 2012, tại một hoạt động trao chứng nhận danh dự và chức danh chuyên môn cao cấp ngành mỹ thuật gốm sứ Trung Quốc tổ chức ở khách sạn Thiên Nga Hồ, Vương Tích Lương được thông qua quy trình đề cử và xét công nhận danh hiệu Đại sư Mỹ thuật Gốm sứ Trung Quốc đương đại.

Chứng nhận danh dự được trao cho Vương Hoàng (王璜), người đại diện gia tộc gốm sứ của ông. Sự kiện ghi nhận tinh thần không ngừng học hỏi và cầu tiến của Vương Tích Lương, dù khi ấy ông đã ở tuổi rất cao.

3. Con đường hình thành phong cách nghệ thuật

Tiếp thu tinh hoa của các danh gia Cảnh Đức Trấn

Vào giữa thập niên 1950, Viện Nghiên cứu Gốm sứ Cảnh Đức Trấn quy tụ nhiều nghệ sĩ nổi tiếng, trong đó có hai thành viên còn sống của nhóm Châu Sơn Bát Hữu là Vương Đại Phàm (王大凡) và Lưu Vũ Sầm (刘雨岑).

Ngoài ra còn có Vương Bộ (王步), được mệnh danh là “Thanh Hoa Đại Vương”, cùng các bậc tiền bối về hội họa trên sứ như Từ Thiên Mai (徐天梅), Hùng Mộng Lân (熊梦麟) và Chương Giám (章鉴).

Vương Tích Lương thường xuyên tiếp xúc, giao lưu với những nghệ sĩ này, nhờ đó tích lũy được nhiều kiến thức và kinh nghiệm quý báu.

Tác phẩm bình sứ mặc thái “Đông Sơn Hành Lạc Đồ” (《东山行乐图》) là một trong những sáng tác tiêu biểu của ông thời kỳ này.

Trong tác phẩm, những cây tùng khỏe khoắn, hình tượng nhân vật thanh nhã và các nếp áo mềm mại, bay bổng được thể hiện bằng đường nét rõ ràng, giàu khí vận, tạo nên một tổng thể hài hòa và sinh động.

Ảnh hưởng từ các danh họa Trung Quốc

Về sau, Vương Tích Lương chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Giáo sư Mai Kiện Ưng (梅健鹰) của Học viện Trung ương Công nghệ Mỹ thuật Trung Quốc.

Theo sự gợi mở của giáo sư, ông bắt đầu chú trọng hơn đến ký họa trực tiếp từ thiên nhiên, nghiên cứu hình khối và quan sát đời sống thực tế, nhờ đó phong cách hội họa có bước phát triển đáng kể.

Trong những chuyến đi thực tế, ông từng gặp gỡ và trao đổi nghệ thuật với các họa gia nổi tiếng, trong đó có Lâm Phong Miên (林风眠).

Một trong những trải nghiệm khiến ông nhớ mãi là lần chứng kiến Lâm Phong Miên sáng tác hai bức tranh sứ “Võ Tòng Sát Tẩu” (《武松杀嫂》).

Một bức thể hiện Võ Tòng giơ đao, bức còn lại khắc họa Phan Kim Liên quỳ xuống. Chỉ với vài nét bút giản lược, Lâm Phong Miên đã thể hiện được hình tượng Phan Kim Liên vừa quyến rũ, vừa đáng thương, đầy sức biểu cảm.

Vương Tích Lương từng nói:

“Sức hấp dẫn của những nét bút giản lược ấy khiến tôi suốt đời không thể quên.”

Từ trải nghiệm đó, phong cách hội họa của ông dần chuyển biến từ phức tạp sang giản lược, từ chú trọng tiểu tiết sang biểu đạt thần thái tổng thể.

Đổi mới nghệ thuật ở tuổi trung niên

Dù đã đạt được nhiều thành tựu, Vương Tích Lương vẫn không bằng lòng với trình độ hiện tại. Ông cho rằng khi người nghệ sĩ cảm thấy mình đã thành công thì cũng là lúc sức sống sáng tạo có nguy cơ ngừng phát triển.

Những bài giảng của Giáo sư Mai Kiện Ưng tại Cảnh Đức Trấn đã mang đến cho ông nhiều gợi mở mới về nghệ thuật.

Từ tuổi trung niên, ông bắt đầu thay đổi phương pháp sáng tác, trở lại rèn luyện những kỹ năng hội họa nền tảng như phác họa, ký họa nhanh, quan sát thiên nhiên và nghiên cứu đời sống.

Ông thường đến các vùng nông thôn, rừng núi quanh Cảnh Đức Trấn, đồng thời đi thực tế tại nhiều danh sơn thắng cảnh trên khắp Trung Quốc.

Qua những chuyến đi ấy, ông thu thập được nhiều bản phác thảo trực tiếp, mở rộng tầm nhìn, phát triển tư duy tạo hình và làm phong phú nguồn cảm hứng sáng tác.

Trong hơn 50 năm hoạt động nghệ thuật được đề cập trong tư liệu, sơn thủy và nhân vật là hai đề tài sở trường nổi bật của Vương Tích Lương.

Các sáng tác của ông thể hiện khí thế mạnh mẽ khi quan sát tổng thể, nhưng khi thưởng lãm kỹ từng chi tiết lại chứa đựng nhiều ý vị tinh tế.

Nhờ nền tảng quốc họa vững chắc, ông vận dụng vào nghệ thuật trang trí gốm sứ những nguyên lý thẩm mỹ quan trọng của hội họa Trung Quốc, đặc biệt là thần vận và phương pháp “kế bạch đương hắc” (计白当黑) – coi khoảng trống trong bố cục có giá trị biểu đạt tương đương phần hình ảnh được thể hiện.

4. Phong cách nghệ thuật: Lấy giản lược làm vẻ đẹp

Phong cách nghệ thuật của Vương Tích Lương đặc biệt chú trọng ý tưởng sáng tác, bố cục và tính trang trí, đồng thời theo đuổi hiệu quả biểu đạt sâu lắng, hàm súc.

Ông sử dụng bút pháp linh hoạt, biết tiết chế giữa nét vẽ phức tạp và giản đơn. Màu sắc được xử lý thanh nhã nhưng vẫn phong phú, nhuận sắc; bố cục tự nhiên, khéo léo.

Điều ông theo đuổi là khả năng diễn đạt những tư tưởng và hình thức nghệ thuật phức tạp bằng ngôn ngữ hội họa sinh động, dễ cảm nhận và giản dị nhất.

Nghệ thuật vẽ nhân vật

Trong hội họa nhân vật truyền thống, nhiều nghệ sĩ thường tập trung khắc họa tỉ mỉ gương mặt, mũi, lông mày và các chi tiết nhỏ.

Vương Tích Lương lại không đặt trọng tâm vào những chi tiết đó, bởi ông cho rằng chúng không phải lúc nào cũng là yếu tố có sức biểu đạt mạnh nhất trong một bức tranh.

Ông cũng tránh sử dụng quá nhiều cảnh nền phức tạp, bởi các chi tiết thừa có thể làm giảm sức truyền cảm của hình tượng chính.

Thay vào đó, ông chú trọng đường nét tổng thể, tư thế, khí chất và cảm xúc của nhân vật.

Theo quan niệm của ông, mục đích của hội họa không chỉ là tái hiện hình ảnh mà người ngoài nhìn thấy, mà còn là thể hiện nhận thức và cảm xúc chủ quan của người nghệ sĩ.

Nhân vật trong tranh Vương Tích Lương thường mang vẻ đẹp mộc mạc, thanh đạm, không trang điểm cầu kỳ hay phô trương hình thức.

Chính sự giản dị đó lại làm nổi bật nét duyên dáng, kín đáo và thanh tú.

Ông luôn theo đuổi quan niệm:

“Vẻ đẹp cao nhất chính là sự giản lược.”

Vẻ đẹp của sự tự nhiên và hàm súc

Trong tranh của ông, một chiếc lá bay, một cơn gió lạnh, một dải mây trôi, một gốc cây cổ thụ hay vầng trăng sáng đều có thể trở thành yếu tố biểu đạt cảm xúc.

Những chi tiết như tà áo mềm mại, mái tóc được búi gọn hay dáng người thanh thoát được thể hiện tự nhiên, không gò bó.

Thoạt nhìn, các tác phẩm có vẻ bình dị, nhưng bên trong lại chứa đựng tình cảm thanh nhã, tinh tế.

Sự giản lược trong nghệ thuật của Vương Tích Lương không phải là thiếu chi tiết, mà là loại bỏ những yếu tố không cần thiết để làm nổi bật tinh thần và khí vận của tác phẩm.

Ngôn ngữ hội họa của ông hướng tới sự trong sáng, đơn thuần, uyển chuyển, ít tô điểm, tạo cảm giác lưu loát và nhẹ nhàng.

Phong cách này thể hiện khát vọng trở về với tự nhiên, đề cao vẻ đẹp chân thực và mộc mạc.

Nhân vật trong tranh có vẻ đẹp dịu dàng nhưng không yếu đuối, thanh tú nhưng vẫn giàu cá tính, kín đáo mà vẫn mang nét lãng mạn gần gũi với đời sống.

Sự giản dị trong cuộc sống

Quan niệm nghệ thuật của Vương Tích Lương cũng phản ánh thái độ sống của ông.

Ông không thích sự cầu kỳ, phô trương, những nghi thức rườm rà hay các khuôn mẫu cứng nhắc.

Ông đề cao đời sống giản dị, tinh thần trong sáng và sự chân thành.

Dù sinh hoạt thanh đạm, đời sống tinh thần của ông vẫn phong phú. Dù ít xuất hiện nơi đông người, tư duy nghệ thuật của ông vẫn nhạy bén.

Trang phục thường ngày mộc mạc, nhưng kiến thức và tài năng nghệ thuật lại sâu rộng.

Sự giản dị ấy trở thành đặc điểm xuyên suốt trong cả con người và nghệ thuật của Vương Tích Lương.

5. Các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu

“Hoàng Sơn Tứ Thiên Nhận” (《黄山四千仞》)

Tranh phấn thái trên tấm sứ, thể hiện cảnh núi Hoàng Sơn với những đỉnh núi kỳ vĩ, rừng cây cổ thụ và biển mây bao la.

“Tỉnh Cương Sơn – Cái Nôi Cách Mạng” (《革命摇篮井冈山》)

Tranh tường gốm sứ cỡ lớn, được trưng bày tại Phòng Giang Tây thuộc Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh.

“Đông Sơn Hành Lạc Đồ” (《东山行乐图》)

Bình sứ trang trí mặc thái, nổi bật với nghệ thuật hội họa nhân vật và cây tùng.

Ngoài ba tác phẩm trên, Vương Tích Lương còn sáng tác nhiều tác phẩm tiêu biểu khác:

• “Thái Trà Phác Điệp” (《采茶扑蝶》) – Hái Trà, Đuổi Bướm: đĩa tròn trang trí phấn thái.

• “Tây Giang Nguyệt – Tỉnh Cương Sơn” (《西江月·井冈山》): tác phẩm phù điêu thể hiện ý thơ, sáng tác hợp tác.

• “Thái Bình Diêu” (《太平窑》) – Lò Gốm Thái Bình: tranh Tết.

• Bộ trà cụ “Tuế Triêu Đồ” (《岁朝图》) – Tranh Ngày Đầu Năm.

• Bộ trà cụ “Hà Diệp” (《荷叶》) – Lá Sen.

• “Minh Nguyệt Tùng Gian Chiếu” (《明月松间照》) – Trăng Sáng Soi Giữa Rừng Tùng: tác phẩm phấn thái.

• “Hoàng Sơn” (《黄山》): tranh tường cỡ lớn.

• “Thập Lý Xuân Phong” (《十里春风》) – Gió Xuân Mười Dặm: tranh tường sáng tác hợp tác.

• “Xuân Phong Phất Lan Lộ Hoa Nùng” (《春凤拂栏露华浓》) – Gió Xuân Lướt Qua Lan Can, Sương Đọng Đậm Hương: bình sứ trang trí phấn thái.

Các tác phẩm này lần lượt đoạt nhiều giải thưởng chuyên ngành tại Trung Quốc.

Sự nghiệp và tác phẩm của ông cũng được giới thiệu trên các ấn phẩm như Mỹ Thuật, Nhân Dân Nhật Báo, Giải Phóng Nhật Báo, Giang Tây Nhật Báo và Văn Hóa và Đời Sống.

Thái Nhược Hồng (蔡若虹), Phó Chủ tịch Hiệp hội Mỹ thuật gia Trung Quốc, từng đánh giá các tác phẩm tranh tường cỡ lớn của Vương Tích Lương có khí thế hùng vĩ, nền tảng nghệ thuật truyền thống vững chắc và vẻ đẹp có thể sánh với nghệ thuật tranh khắc bản Thiểm Tây.

Tiểu sử nghệ thuật và các tác phẩm của ông còn được giới thiệu, đánh giá trong nhiều ấn phẩm:

• Danh Nhân Nghệ Thuật Gốm Sứ Cảnh Đức Trấn (《景德镇陶瓷艺术名人录》).

• Tuyển Tập Quốc Họa Cảnh Đức Trấn (《景德镇国画选》).

• Từ Điển Mỹ Thuật Trung Quốc (《中国美术辞典》).

• Từ Điển Danh Nhân Công Nghệ Mỹ Thuật Đương Đại Trung Quốc (《中国当代工艺美术名人辞典》).

• Những Ngôi Sao Nghệ Thuật Của Đô Thành Gốm Sứ (《瓷都艺星》).

Ngày 24 tháng 8 năm 2013, các tác phẩm của Vương Tích Lương được trưng bày tại Bảo tàng thành phố Thạch Gia Trang.

6. Thành tựu đấu giá và giá trị sưu tầm

Tác phẩm “Hoàng Sơn Tứ Thiên Nhận” – Năm 2009

Tại phiên đấu giá nghệ thuật gốm sứ quốc tế mùa thu năm 2009 tổ chức ở Cảnh Đức Trấn, tác phẩm phấn thái trên tấm sứ “Hoàng Sơn Tứ Thiên Nhận” (《黄山四千仞》) của Vương Tích Lương thu hút sự chú ý lớn.

Theo tư liệu, kết quả đấu giá như sau:

Người mua là một người đàn ông trung niên mang biển đấu giá số 137.

Tác phẩm có kích thước cao 1,2 m, dài 2,7 m, được lắp trên khung gỗ tự nhiên màu vàng.

Nội dung thể hiện cảnh sắc Hoàng Sơn với những đỉnh núi kỳ lạ, rừng cổ thụ rậm rạp cùng biển mây trải rộng.

Bên trái tấm sứ có đề bài thơ nổi tiếng của Lý Bạch (李白) khi du ngoạn Hoàng Sơn:

“Hoàng Sơn cao bốn nghìn nhận, Ba mươi hai đỉnh tựa hoa sen. Vách đá đỏ xen những cột đá, Như đóa phù dung vàng đang nở.”

Bộ tranh sứ “Thu Tô Viện” – Năm 2013

Tháng 11 năm 2013, một bộ gồm bốn tấm tranh sứ “Thu Tô Viện” (《收租院》) do Vương Tích Lương sáng tác vào mùa thu năm 1969, mang đề tài thời kỳ Cách mạng Văn hóa, được phát hiện và giới thiệu.

Bốn tấm tranh được bảo quản trong tình trạng rất tốt.

Theo tư liệu, bộ tranh thuộc sở hữu của nhà sưu tầm Dư Mộng (余梦), người đã mua được chúng nhiều năm trước tại Huệ Châu, Quảng Đông.

Dựa trên mức giá tham khảo từ cuộc đấu giá mùa xuân năm 2009 của Gia Đức, trong đó tác phẩm tranh sứ “Hoàng Sơn Tùng Đồ” (《黄山松图》) của Vương Tích Lương đạt hơn 17 triệu nhân dân tệ, bộ tranh bốn tấm “Thu Tô Viện” được ước tính có thể đạt giá trị từ 50 triệu đến 100 triệu nhân dân tệ.

Đây là mức định giá được nêu trong tư liệu, không phải kết quả giao dịch đã hoàn tất.

7. Tinh thần đổi mới nghệ thuật

Vương Tích Lương được đánh giá là một nghệ sĩ có tinh thần đổi mới mạnh mẽ.

Ngay từ giai đoạn đầu sáng tác, ông từng khai thác sự chuyển động và lan chảy của chất liệu màu dầu để thể hiện tác phẩm “Hoàng Sơn Đồ” (《黄山图》).

Trong tác phẩm bình sứ “Đình Cầm Đãi Nguyệt Lai” (《停琴待月来》) – Dừng Đàn Chờ Trăng Lên, ông thể hiện hình tượng người chơi đàn ngẩng đầu ở một mặt bình, trong khi vầng trăng lại được vẽ ở mặt đối diện.

Cách tổ chức bố cục trên hai mặt bình như vậy được xem là một thử nghiệm sáng tạo táo bạo.

Không lặp lại tác phẩm

Trong khi nhiều họa sĩ thường tái sử dụng những đề tài hoặc bố cục quen thuộc tại các hoạt động giao lưu, Vương Tích Lương lại cố gắng không lặp lại những hình ảnh đã sáng tác.

Theo những người gần gũi, mỗi khi nhận lời tham gia một buổi giao lưu thư họa, ông đều suy nghĩ từ trước về nội dung và phương pháp thể hiện.

Đôi khi, ông xem lại các sổ ký họa cũ để tìm cảm hứng mới.

Vương Tích Lương chưa từng tự xuất bản một tuyển tập tác phẩm cá nhân. Ông đưa ra hai lý do: không tập hợp đầy đủ tư liệu và cảm thấy bản thân chưa đủ tư cách.

Lý do thứ nhất phản ánh việc ông không quá chú trọng lưu giữ, hệ thống hóa tác phẩm cũ; lý do thứ hai thể hiện tính khiêm nhường thường thấy ở ông.

Ngay cả trong những tuyển tập do các đơn vị bên ngoài biên soạn, nếu không tính việc cùng một tác phẩm được in lại, người ta cũng khó tìm thấy những sáng tác hoàn toàn trùng lặp.

8. Nhân cách và trách nhiệm xã hội

Tích cực tham gia hoạt động từ thiện

Tư liệu đặc biệt nhấn mạnh sự thống nhất giữa nhân cách và nghệ thuật của Vương Tích Lương.

Trong những năm Trung Quốc xảy ra nhiều thiên tai nghiêm trọng như:

• Động đất Vấn Xuyên.

• Lũ bùn đá Châu Khúc.

• Động đất Ngọc Thụ.

• Trận lũ lớn tại Cảnh Đức Trấn ngày 15 tháng 7 năm 2010.

Vương Tích Lương đều tích cực tham gia các hoạt động sáng tác gây quỹ cứu trợ.

Dù đơn vị nào tổ chức, ông cũng cố gắng có mặt, làm việc cẩn trọng và không nhận thù lao sáng tác.

Nhiều lần, ông còn gửi trả những khoản tiền nhuận bút được chuyển đến tận nhà.

Con gái ông, Vương Tiểu Phượng (王小凤), người phụ trách phần lớn công việc liên lạc đối ngoại của cha, từng cho biết:

Với các hoạt động công ích, chỉ cần sức khỏe cho phép, cha bà nhất định sẽ tham gia.

Không chỉ với các chương trình cứu trợ thiên tai quy mô lớn, ông còn tích cực tham gia những hoạt động cộng đồng tại địa phương.

Vương Tích Lương nhiều lần bày tỏ rằng đây là trách nhiệm xã hội mà một người nghệ sĩ cần thực hiện.

Tình cảm gia đình

Phu nhân Vương Tích Lương bị tai biến mạch máu não trong nhiều năm và không thể đi lại.

Những người thường xuyên đến thăm gia đình ông vẫn quen thuộc với hình ảnh Vương Tích Lương ngồi bên cạnh vợ đọc sách, tự tay bón cơm, chăm sóc quần áo, chăn đệm và hỏi han sức khỏe.

Trong thời gian phu nhân nằm viện, ông tạm gác các công việc đang làm để ở bệnh viện chăm sóc bà suốt ngày.

Tình cảm vợ chồng sâu sắc và sự tận tụy ấy được tư liệu xem là một biểu hiện quan trọng trong nhân cách của ông.

Khiêm nhường với danh phận nghệ sĩ

Trong giới hội họa gốm sứ Cảnh Đức Trấn, một số nghệ sĩ không thích bị gọi là người làm thủ công, phần nào do sự khác biệt về vị thế và giá trị thị trường giữa sản phẩm thủ công và tác phẩm nghệ thuật.

Vương Tích Lương lại có quan điểm khác.

Ông nhiều lần tự giới thiệu mình đơn giản chỉ là “một người thợ thủ công”.

Thái độ khiêm nhường này được so sánh với danh họa Tề Bạch Thạch (齐白石), người chưa bao giờ che giấu xuất thân nghề mộc, từng khắc ấn “Mộc Tượng Chi Môn” (木匠之门) và “Lỗ Ban Môn Hạ” (鲁班门下) để thể hiện sự trân trọng nguồn gốc nghề nghiệp của bản thân.

9. Đạo đức người thầy và đóng góp cho giáo dục nghệ thuật

Dù không trực tiếp hoạt động lâu dài trong lĩnh vực giáo dục nghệ thuật và cũng không thu nhận nhiều đệ tử, Vương Tích Lương vẫn có những đóng góp đáng kể cho việc dìu dắt các thế hệ nghệ sĩ trẻ.

Những người quen biết ông đều nhận thấy rằng, bất kể là triển lãm của nghệ sĩ nước ngoài, nghệ sĩ mới vào nghề, triển lãm cá nhân hay tập thể, chỉ cần liên quan đến nghệ thuật, ông đều cố gắng tham dự khi được mời.

Khi được đề nghị nhận xét tác phẩm, ông thường dành nhiều lời động viên, chỉ thỉnh thoảng đưa ra những góp ý nhẹ nhàng, chẳng hạn:

“Nếu xử lý theo cách này, có lẽ tác phẩm sẽ tốt hơn.”

Cách nhận xét ấy thể hiện quan điểm giáo dục dựa trên sự khích lệ, tôn trọng và nâng đỡ người học, giúp những nghệ sĩ trẻ thêm tự tin để tiếp tục sáng tác.

Tinh thần này còn thể hiện trong nhiều hành động thường ngày: sẵn sàng trò chuyện với người mới vào nghề, không từ chối chụp ảnh cùng các nghệ sĩ trẻ, thường viết tặng tên cửa hiệu hoặc tên phòng sáng tác cho họ.

Phong thái sống của một bậc đại sư

Suốt cuộc đời, Vương Tích Lương luôn giữ lối sống giản dị.

Ông thường mặc những bộ quần áo bình thường, có phần cũ, đi giày vải hoặc dép đơn giản, không thích phô trương và cũng không muốn người khác quảng bá quá mức về bản thân.

Dù có địa vị cao và nhận được sự kính trọng lớn trong giới gốm sứ, ông chưa bao giờ tỏ ra kiêu ngạo hay đặt mình ở vị trí cao hơn người khác.

Mỗi khi gặp một nghệ sĩ trẻ tài năng hoặc một tác phẩm xuất sắc, ông lại tự nhìn nhận những điểm còn hạn chế của bản thân, tìm kiếm điều có thể học hỏi và tiếp tục hoàn thiện kỹ nghệ.

Tinh thần học hỏi không ngừng, thái độ khiêm nhường và sự tận tụy đối với nghệ thuật gốm sứ đã theo Vương Tích Lương đến những năm cuối đời.