Mỏ khoáng tử sa ở Nghi Hưng được hình thành như thế nào?
Theo nguồn gốc hình thành, đá tự nhiên được chia thành ba nhóm lớn:
Magma thạch (岩浆岩): Hình thành do sự lưu động và nguội đặc của dung nham, điển hình như bazan (玄武岩), granit (花岗岩).
Trầm tích thạch (沉积岩): Hình thành do tác động ngoại lực (phong hóa, dòng chảy), bao gồm thạch anh (石英), mica trắng (白云母), khoáng sét (黏土矿)… Trầm tích thạch lại chia thành ba kiểu môi trường hình thành:
Hồ tương (湖相) – môi trường hồ;
Lục tương (陆相) – môi trường lục địa;
Giao tương hải lục (海陆交替相) – vùng chuyển tiếp biển – đất liền.
Biến chất thạch (变质岩): Hình thành do biến chất từ đá nguyên sinh, ví dụ như đá garnet (石榴石).
Phân tầng địa chất theo niên đại
Đá còn được phân loại theo thời kỳ hình thành:
Cổ sinh đại (古生代),
Trung sinh đại (中生代),
Tân sinh đại (新生代).
Mỗi đại chia thành nhiều kỷ (纪), trong mỗi kỷ lại có nhiều thế (世), mỗi thế kéo dài hàng triệu năm. Tính từ khi các loài động vật không xương sống xuất hiện đến nay, đã trải qua khoảng 12 kỷ và 32 thế.
Tuy nhiên, do vận động của vỏ Trái Đất (地壳运动), tầng địa chất tại phần lớn các khu vực đều không còn nguyên vẹn.
Địa chất vùng Đinh Sơn (丁山), Nghi Hưng (宜兴)
Địa chất Đinh Sơn thuộc kiểu trầm tích lục địa cổ sinh đại (古生带陆相沉积). Vào thời kỳ cổ sinh, khu vực này là một bồn trũng hồ ven lục địa, nơi có điều kiện tích tụ lý tưởng cho khoáng chất:
Các hạt khoáng mịn, hạt sét và khoáng vật bị phong hóa từ các nơi khác, dưới tác động của gió và nước, bị cuốn về bồn trũng này.
Những hạt nặng hơn lắng xuống dưới, hạt nhẹ hơn nổi lên trên. Hạt nhẹ lắng chậm hình thành nên lớp sét trầm tích thứ cấp.
Hình thành lớp đất tử sa
Các nguyên tố như silic (硅) và nhôm (铝) hình thành lớp hoàng thạch nham bản (黄石岩板) bên trên.
Các thành phần nặng hơn như thạch anh (石英), sắt (铁质) kết tụ lại ở tầng dưới, hình thành lớp đất tử sa (紫砂黏土层).
Loại đất này là khoáng sét thứ cấp, ban đầu ở trạng thái rời rạc, về sau được lớp đất phủ dày nén chặt suốt hơn 350 triệu năm, khiến các hạt thạch anh mịn (石英粉沙) phân bố đều trong nền sét keo, tạo thành loại nham sét cát mịn kết dính, có thể là cứng hoặc bán cứng – chính là loại đất làm nên danh tiếng của tử sa Nghi Hưng.